Ameẓlu yeḥbes 2 n yimalasen, imi ugten yisuturen

Tikliwin i yesɛan aseḥqeq d lexlaṣ ad ddunt, ma d tiyaḍ ad awen-nerr idrimen.

Tazwara taṣfant : tmanya n leqrun n wayla n ddin n Paris, seg Quartier latin ɣer Marais

Kraḍ n yisragen d uzgen s umwanes, qrib war asawen, akken ad nesdukkel tiglisyin n lqern alemmas n rrif azelmaḍ, annar n Notre-Dame d yiberdan n Marais. Aḥkku ittili-d berra, ɣef yennaren, ɣef yidisan n yiberdan d tqenṭrin. Tuffɣa d tuɣalin deg wemkan anda tzedɣem deg Paris.

Tazwara taṣfant tettabaɛ talast taqburt akk n Paris, tin n yeẓra i bedden i tẓallit. Tetteddum seg wemkan anda tzedɣem, tettawḍem ɣer Seine, tettalim ɣef rrif-is alamma d Quartier latin, tettɛeddim seg tglisyin timecṭaḥ n lqern alemmas n rrif azelmaḍ ɣer wennar n Notre-Dame, syen seg Cité ɣer Marais, tuɣalem ɣer wadeg n tuffɣa : azal n xemseṭṭac n yikilumitren s ummid, qrib war asawen, kraḍ n yisragen d uzgen s yibeddiyen. Aḥkku ittili-d berra, ɣef yennaren, ɣef yidisan n yiberdan d tqenṭrin, anda i tella tmeslayt d tilellit. Ulac anekcum yellan deg ssuma, yerna ur neḍmin ara ad yeldi kra n lebni : d imḍiqen n ddin i mazal iteddun, ttellin ttɣalqen s yilugan-nsen.

Talast tagejdant tettwaṭṭef deg yiwet n tefyirt : Paris d tamanaɣt n yiḥricen iṣfanen, yerna yal aẓru n ddin yeḥka daɣen ɣef wassaɣ n tezmert. Taɛeṣṣabt n yisennanen i d-yettwaɣen deg 1239 s 135 000 n livres tournois, tettwaḥrez deg yiwet n tglisya tamecṭuḥt i yekkan 40 000 kan. Taglisya i yettwanzan d taɣzut n yeẓra deg 1797, s tewtilt ad yeǧǧ umsaɣ aburǧ n tnaqusin war aḍerru, i d-yeqqimen weḥd-s ibedd deg tlemmast n yiwen n urti. Asqif i yfuken deg 1427, d asqif aneggaru n lqern alemmas deg Paris, anda i tserreḥ Temdint deg 1808 i usbeddi n ddin aluṭeran, yerna d taɣiwant n tglisya n wass-a s yiman-is i yettarun belli lbeṛhan yeqqnen ɣer wemḍiq-a werǧin yella. Aḥkku yebna ɣef tidet, yeddem-d ddinat meṛṛa, yerna yeǧǧa i yal yiwen ayen yumen yes-s.

Tetteddum ɣef yivila Tern s tallalt n trisiti, akask yettunefk-awen, s umwanes i yellan yid-wen si tazwara ar taggara, s semmus n yemttekkiyen d afellay. Ma yella wugar n semmus n yemdanen, nezmer ad nesbedd agraw wis sin deg wakud-nni kan, akken i nezmer ; ma yezmer ad yili d ssuma-s ad awen-ten-id-nsentem s tira. Ilaq ad tessnem avilu yerna ad tafem iman-nwen deg ubrid n Paris : abrid yettɛeddi ɣef yiberdan yeldin i tkeṛṛusin, ɣef yimyekcamen d yiftisen i nbeṭṭu d wid ileḥḥun s uḍar, yerna deg tzenqatin timecṭaḥ n Marais ivila ttwadefɛen s ufus. Tuffɣa d tuɣalin ttilint deg yiwen n wadeg, amkan anda tzedɣem deg Paris, anda ara wen-d-fken ivila syen ara ten-terrem.

Ssuma n uweḥḥi d 95 euros i yal amdan, s tewsiwin meṛṛa, deg tikli yebḍan, d 115 euros i yal amdan, s tewsiwin meṛṛa, deg tikli tuslig. Ur yekcim deg-s unekcum ɣer yimḍiqen imeqqranen, ula d ayen ara teččem neɣ ara teswem ɣer wiyaḍ. Asuter-nwen n uzemz mačči d aṭṭaf n umkan yettwasentmen : ad nuɣal ɣur-wen, s umata deg sin wussan n uxeddim, s tallunt n wakud, s wadeg n temlilit d ssuma taneggarut, ara wen-d-nsentem s tira uqbel yal lexlaṣ. Imi tikli d tawuri n usgunfu i d-yettunefken deg wass ittwafernen, amagrad L. 221-28, 12° n code de la consommation yekkes azref n usefsex n ṛbeɛṭac wussan ; tiwtilin n usefsex d usmutti n uzemz llant deg tewtilin-nneɣ timatuyin n uzenzi, ara wen-d-nesken uqbel yal lexlaṣ.

Deg ubrid

Tazwara taṣfant : tmanya n leqrun n wayla n ddin n Paris, seg Quartier latin ɣer Marais

Tuffɣa seg wemkan anda tzedɣem, syen ulluy ɣef rrif n Seine

Temlilit zdat usensu-nwen neɣ zdat tnezduɣt-nwen : aseggem n trikt, akask, armes n tallalt n trisiti ɣef xemsin n lmitrat, d kra n yilugan i yesshalen tikli deg yiberdan n Paris. Syen ad nawi ɣer ugmuḍ ɣef yiftisen d yiri n wasif, azal n ɛacrin n tesdatin ɣef uvilu i yesseḥmayen iḍarren yerna d tamsirt tamezwarut n tjuɣṛafit. Paris yemɣi zzi-s i wasif-is, yerna akk iẓra ara twalim s waman i d-usan : aẓru n lǧir alutisyan seg tɣeẓẓatin n unẓul, aẓru n rreml n yiblaḍen, d ibelluḍen n yijeggan n ssqef i d-yeṣubben ɣef waman.

Square René-Viviani d Saint-Julien-le-Pauvre

Ad nebdu zdat yiwet n ttejṛa : d arubini i yeẓẓa deg 1601 Jean Robin, amussnaw n yemɣan d umeḥraz n ttjur n ugellid, deg tebḥirt n tesdawit i yellan deffir tglisya, s yiɛeqqayen i d-yusan seg Appalaches s ufus n yiwen n umussnaw aglizi n tmeddurt. Tamdint n Paris teqqar fell-as d ttejṛa taqburt akk n tmanaɣt ; iknan armi i t-ṭṭfen sin yiɛekkazen n lbiṭun i yeɣumm yimɣi n leḥyuḍ, yerna yettejjig yal tafsut. Deffir-s, Saint-Julien-le-Pauvre, i d-yettwabnan i tikkelt-nniḍen seg 1165, deg yiseggasen-nni n Notre-Dame, i yettunefken deg 1889 i tɣiwant n tglisya tagrikit-tamelkitt takatulikit : d iconostase n uṛeɣ deg tzeqqa n lqern alemmas, ɣef kraḍ n twinas n lmitrat seg tkatidralt.

Saint-Séverin

Seg ubrid d tebḥirt, agutik afeǧǧaǧ d yigargulen-is ; ladɣa ad awen-d-nefk tasarut n wayen ilaqen ad twalim ma yella teldi tglisya ass-nni, ayen ur nezmir ara ad t-nweɛɛed. Deg taggara n ubrid n tezzi asinan, tuli-d teẓgi n tgejda ttcabint i tezdayin gar 1489 d 1495 zzi-s i yiwet n tgejdit yettwamelwin : xemsa n leqrun aya i deg akk tqubbatin ttmelwint zzi-s. Ṭṭwaqi n ujaji n ubrid n tezzi agmuḍan d ayla n Jean Bazaine, ttusutren deg 1966, ldin deg 1970 : sebɛa n leɛwayed iṣfanen i d-yettwaxedmen s uɣanib ur nesɛi talɣa, deg ṭṭwaqi igutikiyen, ayen ur neɛǧib ara i kra n medden deg wakud-nni.

Annar d yiri agmuḍan n Notre-Dame

Ɣef wennar, yiwen n uḍebsi n nnḥas ɣef talɣa n tjeǧǧigt n waḍu i d-yeskanen tanqiḍt ilemt n yiberdan n Fransa, tin seg i ttwaḥasben akk imecwaren n yiberdan n tmurt. Takatidralt, i yebdan deg 1163 armi d azal n 1345 i tfuk, tebna-tt medden ur nwala ara taggara n lecɣal-nni. Kullec ittwaḥka-d berra, seg wennar ɣer yiftisen d Pont de l'Archevêché : ijeggan n ssqef i s-ttsemmin Teẓgi, ibelluḍen i yettwaqesṣen s tcaqurt am lqern wis 13 akken ad tt-id-rren, d uyaziḍ i yettwarefden ɣer yixef ass n 16 dujember 2023, ɣef setta u tesɛin n lmitrat, i yesuneɣ Philippe Villeneuve, i deg llan kraḍ n yiḥricen iṣfanen d yiwet n tqerɛet imdel i yeṭṭfen ismawen n wazal n sin n yigimen n yemdanen i yexdmen deg lecɣal. Ulac anekcum yellan deg ssuma, yerna ur nettmeslay ara zdaxel.

Boulevard du Palais, zdat Sainte-Chapelle

Seg ubrid, ur nettwali ala asennan i d-yeffɣen sennig yeṣqifan n Palais de Justice, yerna deg-s i tella akk tedyant : taɛeṣṣabt n yisennanen i d-yuɣ deg 1239 Louis IX ɣer umenkud alatin n Constantinople tekka 135 000 n livres tournois, ugar n kraḍ n tikkal n ssuma n tglisya tamecṭuḥt i yettwabnan i wakken ad tt-teḥrez, i yettwaqedsen deg 1248, seld lecɣal n sebɛa n yiseggasen kan. Mgal ayen i d-heddren yal tikkelt, ṭṭwaqi-ines n ujaji ur ten-id-yesellek ara zzheṛ n tegrawla : imi tuɣal d axzan n warcivat n Palais de Justice seg 1803 ar 1838, ṭṭwaqi n tglisya ttwaɣelqen s leḥyuḍ ɣef sin lmitrat d uzgen, kra n yiceqfan ttwakksen syen ttwanzan, mfaraqen armi d Rouen, ɣer musée de Cluny d Cantorbéry. Ɣas akken, sin n kraḍ n yiḥricen n ṭṭwaqi n ujaji mazal-iten d wid n lqern wis 13.

Tour Saint-Jacques

D aburǧ agutik weḥd-s deg tlemmast n yiwen n urti : taglisya Saint-Jacques-de-la-Boucherie, i yuɣalen d ayla n uwanek, tettwanz d taɣzut n yeẓra deg 1797, s tewtilt ad yeqqim uburǧ n tnaqusin war aḍerru. Syen, yiwen n umeskar yesbedd deg-s axxam n usefsi n ureṣṣaṣ i tgemri, uqbel ad d-taɣ Tmdint n Paris aburǧ deg 1836. Amdan n tɣiwant n tglisya yettwassnen akk deg temnaṭ-a isem-is Nicolas Flamel, d amzenzu n yedlisen d win yettɛawanen tiẓuriyin, d amdan n tidet, i wumi yella wexxam n 1407 deg rue de Montmorency i yettwassnen d axxam n weẓru aqbur akk n Paris ; ma d alkimist ur nettmettat ara, ilul-d seg yedlisen i d-yeffɣen azal n sin leqrun seld lmut-is.

Cloître des Billettes, rue des Archives

Deffir udem n uxxam n 24 rue des Archives, yeffer usqif aneggaru n lqern alemmas deg Paris, i yfuken deg 1427, anda i tserreḥ Temdint deg 1808 i usbeddi n ddin aluṭeran. Ur ittelli ara ala deg tmeẓriwin, yerna ur nweɛɛed ara ad nekcem ɣer daxel : aḥkku ittili-d seg ubrid. Neḥkku-d war tuffra tadyant n 1290, ɣef i d-yebna wemḍiq-a. Yiwet n tmeṭṭut tagellilt terhen leqcuc-is ɣef tlatin n sswared ɣur yiwen n uṛeṭṭal uday i s-semman yiɣbula Jonathas ; syen ttcetkin fell-as belli yesnehras aɣrum aṣfan, argaz yettwaḥkem yerna yettwacceɛl, yiwet n tglisya tamecṭuḥt tebna deg 1294 ɣef wayen i semman lbeṛhan, yerna aḥeǧǧ ɣer wemḍiq-a idum leqrun. D taɣiwant n tglisya n wass-a s yiman-is i d-ihedren ɣef wayen i ɣef qqaren d lbeṛhan.

Rue Pavée, rue des Rosiers, place des Vosges d tuɣalin

Deg rue Pavée, ivila s ufus, ad nwali seg yidis n ubrid taynagugt kan i yesuneɣ Hector Guimard, amasdag n yimnekcam n umitru : tebna deg 1913, tebda tettwaxdam si lexrif n useggas-nni, tettwasenta deg yiḍ n 2 ɣer 3 tuber 1941 s uɛeddi i yeɣlin ɣef sebɛa n tynagugin n Paris, tettwaseggem, tettwaketteb deg umuɣ n yimḍiqen imeqqranen n umezruy s uɣtas n 4 yulyu 1989, yerna mazal-itt teddu. Nettɛiwiz iman-nneɣ, ur nettaṭṭaf ara tiwlafin i wid ittẓallan. Deg rue des Rosiers, Pletzl yeggar-d ɣer tama lemwaji n wid i d-yusan, tilwiḥin n usmekti d tḥuna n učči i yefkan i ubrid-a rriḥa-s, war ma nweṣṣa-kwen ɣef yiwen deg-sen. Ad nfak ddaw yeṣqifan n place des Vosges, syen ad nuɣal akken ma nella alamma d adeg-nwen n tuffɣa, anda ara d-rren yivila.

Deg tilawt
Akud
Azal n 3 h 30, s yibeddiyen d tuɣalin ɣer wadeg n tuffɣa, i wazal n 15 n yikilumitren
Aswir
Afessas, qrib war asawen ; ilaq ad tessnem avilu yerna ad tafem iman-nwen deg ubrid n Paris, imi abrid yettɛeddi ɣef yiberdan yeldin i tkeṛṛusin
Tuffɣa
Amkan anda tzedɣem deg Paris, asensu neɣ tanezduɣt ; tuffɣa d tuɣalin deg yiwen n wadeg, asrag d wemḍiq n temlilit n tidet ad awen-ten-nsentem s tira mi ara tṭṭfem amkan
Agraw
5 n yemttekkiyen d afellay i yal amwanes ; ma yella wugar n semmus n yemdanen, nezmer ad nesbedd agraw wis sin deg wakud-nni kan, akken i nezmer ; ma yezmer ad yili d ssuma-s ad awen-ten-id-nsentem s tira
Tutlayin
Tafṛansist neɣ taglizit, ad tt-id-tinim deg usuter-nwen

Aṭṭaf n umkan d asuter, mačči d aṭṭaf n umkan yettwasentmen : ad awen-d-nsentem s tira ma yezmer ad yili, azemz, adeg n temlilit d ssuma taneggarut uqbel yal lexlaṣ. Ssumat n uweḥḥi i yal amdan, s tewsiwin meṛṛa, s useqdec n uvilu s tallalt n trisiti d ukask. Ulac anekcum s lexlaṣ, ulac tirza ɣer daxel : iḥkkuyen ttilin-d seg ubrid, seg wennar neɣ seg tqenṭert.

Isteqsiyen ittuɣalen ɣef tikli-a

Nkeccem ɣer yimḍiqen imeqqranen ?

Ala. Aḥkku ittili-d berra, ɣef yennaren, ɣef yidisan n yiberdan d tqenṭrin, yerna ulac anekcum yellan deg ssuma : ula d Notre-Dame, ula d Sainte-Chapelle, ula d Cloître des Billettes, i ittelin kan i tmeẓriwin-is. Ma yella teldi tglisya yerna ulac ẓẓla, ulac ayen ara yeḥbsen ad tekcmem kra n tesdatin s tsusmi, am yal amdan, maca ur t-neḍmin ara : imḍiqen-a d nutni s yiman-nsen i yesbedden isragen-nsen, zemren ad ɣelqen war alɣu. Ad awen-d-nessefru deg taggara n tikli amek ara d-tuɣalem ɣur-sen weḥd-wen.

Anwa aswir i ilaqen ?

Ilaq ad tessnem avilu yerna ad tafem iman-nwen deg ubrid n Paris. Abrid qrib d amsawi, tallalt n trisiti txeddem ayen i d-yeqqimen, maca yettɛeddi ɣef yiberdan yeldin i tkeṛṛusin, ɣef yimyekcamen d yiftisen i nbeṭṭu d wid ileḥḥun s uḍar, yerna deg tzenqatin timecṭaḥ n Marais ivila ttwadefɛen s ufus. Amwanes yeddu yid-wen si tazwara ar taggara, semmus n yemttekkiyen d afellay. Ivila d Tern s tallalt n trisiti, akask yettunefk.

Ilaq kra n llebsa tuslig ?

Llebsa tafessast i uvilu, isebbaḍen imedlen d tuyat yettwaɣummen : aṭas seg lebniyat i ɣef nettɛeddi d imḍiqen n ddin i mazal iteddun, yerna nettales-d aya deg yizen n usentem. Awit yid-wen ajakiṭ i waḍu, imi nettedu aṭas ɣef rrif n waman, d wayen deg ara tessersem lqecc-nwen : ivila sɛan amkan i lbagaj, ur sɛin ara asenduq.

Anwi wussan d wanwa usrag ?

Nesmenyaf ass n ttlata d ass n lexmis ṣṣbeḥ : drus n medden ɣef yennaren am akken deg Marais. Ass n lḥedd ṣṣbeḥ, tiẓallitin ttemyeḍfarent deg yal amkan, ass n ssebt yesra ugar n leqder d tsusmi deg rue Pavée d rue des Rosiers. Ussan d yisragen n telli n lebniyat i ɣef nettɛeddi d nutni s yiman-nsen i ten-yesbedden, zemren ad beddlen war alɣu, ur nesɛi ara tamasit fell-asen. Inim-d izemzan i wen-izemren deg usuter-nwen, ad awen-d-nsentem tallunt n wakud s tira.

Amek ittili uṭṭaf n umkan ?

Asuter-nwen mačči d lexlaṣ, mačči d aṭṭaf n umkan yettwasentmen : ad aɣ-d-teǧǧem azemz i tebɣam, abrid d wamḍan n yemttekkiyen, syen ad nuɣal ɣur-wen, s umata deg sin wussan n uxeddim, s tallunt n wakud, s wadeg n temlilit d ssuma taneggarut. Ssuma n uweḥḥi d 95 euros i yal amdan, s tewsiwin meṛṛa, deg tikli yebḍan, d 115 euros i yal amdan, s tewsiwin meṛṛa, deg tikli tuslig. Ssuma taneggarut ad awen-d-tettwasentem s tira uqbel yal lexlaṣ. Imi tawuri tettunefk-d deg wass ittwafernen, azref n usefsex n ṛbeɛṭac wussan ur yettwaseqdac ara, akken i d-yenna umagrad L. 221-28, 12° n code de la consommation ; tiwtilin-nneɣ timatuyin n uzenzi d tid i d-yessefruyen asefsex d usmutti n uzemz.

Ssutret amkan

Aṭṭaf n umkan d asuter, mačči d aṭṭaf n umkan yettwasentmen : ad awen-d-nsentem s tira ma yezmer ad yili, azemz, adeg n temlilit d ssuma taneggarut uqbel yal lexlaṣ. Ssumat n uweḥḥi i yal amdan, s tewsiwin meṛṛa, s useqdec n uvilu s tallalt n trisiti d ukask. Ulac anekcum s lexlaṣ, ulac tirza ɣer daxel : iḥkkuyen ttilin-d seg ubrid, seg wennar neɣ seg tqenṭert.

Ssutret amkan